Gửi chó mèo cho người quen trông là gửi giữ tài sản theo Bộ luật Dân sự, thường là không công. Người trông phải chăm sóc theo những gì đã thoả thuận và được dặn; nếu thú nuôi ốm, lạc, chết do người trông sơ suất thì họ có thể phải bồi thường. Nếu thú nuôi cắn người hoặc làm hỏng đồ của người khác trong thời gian gửi, theo nguyên tắc người đang trông giữ phải bồi thường thiệt hại, trừ khi các bên có thoả thuận khác.
Pháp luật nhìn thú nuôi là tài sản, nhưng chủ nuôi thì nhìn chúng như thành viên trong nhà. Chỗ lệch đó làm cho tranh chấp về thú nuôi gửi giữ thường nặng nề hơn giá trị tiền bạc. Bài này giúp bạn, dù ở vị trí người gửi hay người nhận trông, biết nên dặn và hỏi những gì để chuyến đi không thành chuyện buồn. Bài không bàn chuyện chữa bệnh cho thú nuôi; việc đó luôn là của bác sĩ thú y.
Nhờ trông thú nuôi là quan hệ gì
Khi bạn giao con chó, con mèo cho người khác chăm trong một thời gian rồi nhận lại, đó là hợp đồng gửi giữ tài sản. Nếu bạn trả tiền, kể cả một khoản cảm ơn được hẹn trước, đó là gửi giữ có tiền công; nếu không, là không công. Cả hai đều buộc người trông phải bảo quản và trả lại đúng con vật đã nhận.
Thú nuôi khác đồ vật ở chỗ chúng cần ăn, uống, đi dạo, có thể ốm, có thể sợ và bỏ chạy. Vì vậy nghĩa vụ "báo tình trạng tài sản và cách bảo quản" của người gửi, vốn được quy định cho mọi hợp đồng gửi giữ, trở nên rất quan trọng. Luật quy định nếu bên gửi không báo mà tài sản bị hư hỏng do bên giữ không biết, bên giữ không phải bồi thường. Với thú nuôi, điều này có nghĩa: con mèo có bệnh tim mà bạn không nói, người trông cho ăn bình thường và con mèo trở bệnh, khó trách người trông.
Gửi thú nuôi ở cơ sở trông giữ chuyên nghiệp lại là quan hệ với doanh nghiệp, có hợp đồng, nội quy và các quy định về quyền lợi người tiêu dùng đi kèm; bài này tập trung vào việc gửi giữa người quen.
Bản dặn dò nên giao kèm thú nuôi
Một bản ghi chú trên giấy hoặc tin nhắn, giao cùng lúc với con vật, vừa giúp người trông chăm đúng, vừa là bằng chứng bạn đã báo đủ thông tin.
- Thói quen ăn uống: loại thức ăn, lượng, giờ ăn, những thứ tuyệt đối không cho ăn.
- Tình trạng sức khoẻ: đang dùng thuốc gì theo chỉ định của bác sĩ thú y, có bệnh mạn tính hay dị ứng gì, lần tiêm phòng gần nhất.
- Tính khí: có sợ tiếng động, có hay sủa người lạ, có từng cắn hay cào ai chưa, có hay tìm cách trốn ra ngoài không.
- Thói quen đi dạo và vệ sinh: đi mấy lần mỗi ngày, có cần rọ mõm khi ra ngoài, có quen dây dắt không.
- Đồ dùng kèm theo: chuồng, dây dắt, rọ mõm, bát ăn, cát vệ sinh, thức ăn đủ dùng cho thời gian gửi.
- Phòng khám thú y thường đến và cách người trông liên lạc với bạn khi khẩn cấp.
- Việc người trông được tự quyết khi bạn không liên lạc được: đưa đi khám, chi phí tối đa có thể ứng trước.
Đừng giấu chuyện con vật từng cắn người hay từng bỏ trốn. Nói trước có thể khiến người trông ngần ngại, nhưng giấu thì khi có chuyện, phần lỗi sẽ nghiêng về phía bạn.
Thú nuôi cắn người, làm hỏng đồ: ai bồi thường
Nguyên tắc chung. Bộ luật Dân sự 2015 có quy định riêng về bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra: chủ sở hữu phải bồi thường cho người bị thiệt hại; nếu súc vật đang do người khác chiếm hữu, sử dụng thì người đó phải bồi thường trong thời gian chiếm hữu, sử dụng, trừ khi có thoả thuận khác. Người nhận trông chó mèo là người đang chiếm hữu trong thời gian gửi.
Thoả thuận khác có ý nghĩa gì. Chủ nuôi và người trông có thể thoả thuận rằng nếu con chó gây thiệt hại thì chủ nuôi chịu. Thoả thuận này phân chia trách nhiệm giữa hai người với nhau; người bị cắn vẫn cần được bồi thường đầy đủ, và họ thường đòi người đang trông con vật trước.
Lỗi của người bị hại hoặc người thứ ba. Nếu thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của người bị hại, như tự ý trèo vào sân nhà người khác trêu chó, thì không phải bồi thường. Nếu người thứ ba có lỗi làm con vật gây thiệt hại, như cố ý thả chó ra, người đó phải chịu.
Thông tin bạn giấu ảnh hưởng đến bạn. Nếu chủ nuôi biết con chó hung dữ mà không báo, người trông không có biện pháp phòng ngừa phù hợp và chó cắn người, giữa chủ nuôi và người trông sẽ có tranh cãi về việc ai cuối cùng phải gánh khoản bồi thường. Bản dặn dò ghi rõ tính khí là chỗ dựa của cả hai.
Thú nuôi bị lạc, ốm hoặc chết trong thời gian gửi
Người trông phải chăm sóc theo thoả thuận và theo những gì được dặn, với mức cẩn trọng mà một người bình thường dành cho con vật như vậy. Nếu con vật lạc vì người trông để cổng mở, quên đóng cửa sổ dù đã được dặn mèo hay trốn, đó là lỗi của người trông. Nếu con vật trở bệnh vì bệnh có sẵn mà chủ không báo, hoặc vì một bệnh khởi phát đột ngột mà người trông đã đưa đi khám kịp thời, khó coi là lỗi của người trông.
Khi con vật ốm, người trông nên báo ngay cho chủ và đưa đến bác sĩ thú y khi cần. Chi phí khám chữa phát sinh do bệnh của con vật thường thuộc về chủ, vì đó là chi phí hợp lý để bảo quản tài sản gửi giữ. Ngược lại, nếu con vật bị thương vì người trông sơ suất, như để chung với chó dữ của nhà mình, chi phí đó nghiêng về phía người trông.
Việc tính bồi thường khi thú nuôi chết là chỗ khó nhất. Luật tính theo giá trị tài sản và chi phí hợp lý, trong khi tổn thất của chủ nuôi chủ yếu là tình cảm. Giữa người quen, phần lớn vụ việc kết thúc bằng một lời xin lỗi và một khoản thoả thuận, hoặc không có khoản nào. Đó là lý do bản dặn dò và việc chọn đúng người trông quan trọng hơn mọi điều khoản bồi thường.
Phân lỗi trong các tình huống hay gặp
Bảng dưới là cách nhìn theo nguyên tắc. Vụ việc thật còn tuỳ chứng cứ, lời dặn, và hoàn cảnh cụ thể.
| Tình huống | Nghiêng về phía | Vì sao |
|---|---|---|
| Mèo trốn qua cửa sổ, chủ đã dặn đóng cửa sổ | Người trông | Đã được báo rủi ro mà không phòng |
| Mèo trốn qua cửa sổ, chủ không nói mèo hay trốn | Chia sẻ, tuỳ hoàn cảnh | Thiếu thông tin từ phía người gửi |
| Chó ốm do bệnh có sẵn không báo | Chủ nuôi | Không báo tình trạng tài sản gửi |
| Chó cắn người đi đường khi người trông dắt không dây | Người trông (với người bị hại) | Đang chiếm hữu, không có biện pháp an toàn |
| Chó bị thương do chó nhà người trông cắn | Người trông | Không bảo quản tách biệt khi cần |
Những dòng "chia sẻ" là chỗ cần nói chuyện bình tĩnh. Hai bên đều có phần, và đây là quan hệ giữa người quen, nên giải quyết bằng thương lượng thường tốt hơn mọi con đường khác.
Quy định nuôi giữ chó mèo nơi công cộng
Ngoài chuyện dân sự giữa chủ nuôi và người trông, việc dắt chó ra đường còn chịu các quy định về quản lý vật nuôi và giữ vệ sinh, trật tự công cộng. Các quy định thường gặp gồm việc tiêm phòng dại, đeo rọ mõm và dắt bằng dây khi đưa chó ra nơi công cộng, dọn chất thải. Chi tiết áp dụng có thể khác giữa các văn bản và theo từng địa phương, nên bạn đối chiếu quy định hiện hành nơi mình sống.
Người trông dắt chó của người khác ra đường cũng phải tuân thủ những quy định đó. Nếu vi phạm, người đang dắt con vật là người phải chịu trách nhiệm hành chính. Chủ nuôi nên giao kèm rọ mõm, dây dắt và giấy tiêm phòng, để người trông không rơi vào thế khó.
Với mèo, rủi ro chủ yếu là trốn ra ngoài và gây phiền hàng xóm. Người trông ở chung cư nên báo trước với hàng xóm cùng tầng nếu sẽ có thú nuôi ở tạm, tránh hiểu lầm.
Nhận trông giúp: tự bảo vệ mình
Nếu bạn là người được nhờ, hãy tự hỏi trước: nhà mình có phù hợp không, có trẻ nhỏ hay người dị ứng lông không, có thú nuôi khác có thể xung đột không, thời gian ở nhà có đủ để dắt đi dạo không. Từ chối khi không phù hợp tốt hơn nhiều so với nhận rồi để xảy ra chuyện.
Khi nhận, xem tận mắt con vật, hỏi về tính khí, chụp ảnh lúc nhận. Hỏi rõ được phép đưa đi khám không, ai trả tiền khám, chủ có thể bị liên lạc giờ nào. Nhắn lại cho chủ một tin tóm tắt những gì đã thống nhất. Trong thời gian trông, thỉnh thoảng gửi ảnh, đoạn video ngắn cho chủ; vừa giúp chủ yên tâm, vừa là dấu vết cho thấy con vật khoẻ mạnh trong suốt thời gian bạn trông.
Nếu con vật có dấu hiệu ốm, đừng tự cho uống thuốc của người hay theo mẹo trên mạng. Gọi chủ, và đưa đến bác sĩ thú y.
Khi trả con vật, bàn giao lại đồ dùng, thức ăn còn thừa, kể lại những gì đã xảy ra trong thời gian trông, kể cả chuyện nhỏ như bỏ ăn một bữa hay bị cào xước. Chủ nuôi nắm được để theo dõi tiếp, còn bạn khép lại trách nhiệm của mình một cách rõ ràng.
Câu hỏi thường gặp
Chó gửi nhờ trông cắn hàng xóm, chủ chó hay người trông phải đền?
Theo quy định về bồi thường do súc vật gây ra, người đang chiếm hữu con vật trong thời gian gửi là người phải bồi thường, trừ khi có thoả thuận khác. Giữa chủ chó và người trông, việc ai gánh cuối cùng phụ thuộc thoả thuận và việc chủ đã báo tính khí con chó hay chưa.
Mèo bị lạc khi gửi người quen, có đòi bồi thường được không?
Được nếu người trông có lỗi, như không đóng cửa dù đã được dặn mèo hay trốn. Nếu bạn không báo thói quen đó, lỗi có thể được chia sẻ. Trước tiên hai bên nên cùng tìm mèo, đăng tin, hỏi hàng xóm, rồi mới bàn chuyện bồi thường.
Chi phí khám bệnh cho thú nuôi trong lúc gửi ai trả?
Nếu bệnh do chính con vật mắc, chi phí khám chữa thường là chi phí hợp lý để bảo quản tài sản và chủ nuôi trả. Nếu con vật bị thương do người trông sơ suất, chi phí đó nghiêng về người trông. Nên thống nhất trước mức người trông được tự ứng.
Có nên lập giấy khi gửi thú nuôi cho người quen không?
Không cần giấy cầu kỳ. Một bản dặn dò có thói quen ăn uống, sức khoẻ, tính khí và cách liên lạc, kèm tin nhắn xác nhận thời gian gửi, là đủ cho đa số trường hợp. Với thú nuôi giá trị cao hoặc gửi dài ngày, có thể ghi thêm cách xử lý chi phí.
Người trông có được cho thú nuôi của mình phối giống hay dắt đi thi không?
Không, nếu chưa được chủ đồng ý. Bên giữ không được sử dụng tài sản gửi giữ. Mọi việc ngoài chăm sóc thông thường như đã dặn đều cần hỏi chủ nuôi trước.
Gửi thú nuôi quá hạn mà chủ không đến đón thì sao?
Người gửi chậm nhận phải trả chi phí chăm sóc trong thời gian chậm và chịu rủi ro trong thời gian đó. Người trông nên nhắn tin nhắc nhiều lần, giữ lại tin nhắn, và không tự ý cho người khác hay bỏ con vật đi.