Thuê giàn giáo, cốp pha, máy trộn, máy đầm cho một căn nhà dân là hợp đồng thuê tài sản như mọi hợp đồng thuê khác, nhưng có ba đặc điểm khiến tranh chấp dễ xảy ra: số lượng chi tiết rất nhiều, thời gian thuê kéo dài và hay bị đẩy lùi, đồ nằm ngoài trời ở công trình nơi nhiều người ra vào. Phần lớn rắc rối khi trả đồ đến từ việc không đếm kỹ lúc nhận và không thống nhất cách tính ngày.
Bài dành cho chủ nhà tự xây hoặc giao thầu nhân công, và cho người cho thuê đồ xây dựng nhỏ. Nội dung đi qua việc ai nên đứng tên thuê, cách đếm và ghi số lượng, cách tính ngày khi trời mưa hay công trình dừng, ai chịu khi đồ mất ở công trình, vấn đề an toàn của thiết bị thuê, và cách trả đồ, quyết toán tiền cọc cho gọn.
Ai nên đứng tên thuê: chủ nhà hay thầu
Với nhà dân, đồ xây dựng thường do một trong hai người thuê: chủ nhà tự thuê rồi giao cho đội thợ dùng, hoặc thầu, cai thợ thuê và tính vào giá nhân công trọn gói. Người đứng tên thuê là người chịu trách nhiệm với bên cho thuê: trả tiền, trả đủ đồ, bồi thường khi mất hoặc hỏng. Chọn cách nào cần khớp với hợp đồng giữa chủ nhà và thầu.
Nếu chủ nhà đứng tên mà đội thợ là người dùng và quản lý đồ hằng ngày, chủ nhà phải chịu với bên cho thuê khi đồ thất lạc, rồi mới đòi thầu nếu thầu có lỗi. Vì vậy hợp đồng giao thầu nên có một dòng: thầu chịu trách nhiệm bảo quản đồ thuê tại công trình, mất mát do lỗi của đội thợ thì thầu bồi hoàn. Quan hệ giữa chủ nhà và thợ là hợp đồng dịch vụ, được nói kỹ ở danh mục thuê thợ của trang.
Nếu thầu đứng tên thuê, chủ nhà ít phải lo phần đồ, nhưng nên biết đồ là của ai, để khi thầu bỏ dở công trình, bên cho thuê đến lấy đồ không bị hiểu nhầm là lấy tài sản của chủ nhà. Ngược lại, chủ nhà không được giữ đồ thuê của thầu để ép thầu quay lại làm, vì đồ đó thuộc bên cho thuê chứ không thuộc thầu.
Đếm và ghi số lượng lúc nhận
Một bộ giàn giáo cho nhà hai, ba tầng có thể gồm hàng trăm chi tiết. Không đếm kỹ lúc nhận thì lúc trả không ai chứng minh được thiếu bao nhiêu. Những loại chi tiết dưới đây nên đếm và ghi riêng từng dòng.
- Khung giàn giáo: đếm theo từng cỡ; ghi số khung cong, mối hàn nứt nếu có.
- Giằng chéo: đây là chi tiết hay thất lạc nhất vì nhẹ và dễ bị dùng vào việc khác.
- Mâm sàn, ván đi: đếm số tấm, ghi tấm bị cong, thủng.
- Kích chân, kích đầu, chốt: chi tiết nhỏ, nên đếm theo bao và ghi số lượng mỗi bao.
- Cốp pha, cây chống: đếm theo loại, ghi cốp pha đã dính vữa hay còn sạch.
- Máy trộn, máy đầm, máy cắt: ghi tình trạng chạy thử, dây điện, phích cắm, mức dầu.
Hai bên nên cùng đếm ngay khi xe chở đồ tới, không để đội thợ nhận rồi đếm sau. Ký vào bảng đếm, chụp ảnh đống đồ theo từng loại. Nếu bên cho thuê chở đồ đến lúc vắng người, nên nhắn lại ngay số lượng mình đếm được và đề nghị xác nhận.
Tính ngày thuê cho đúng
Mốc bắt đầu và kết thúc. Thống nhất ngày tính tiền bắt đầu từ ngày giao đồ tới công trình hay ngày bắt đầu dùng, và kết thúc vào ngày bên thuê báo trả hay ngày bên cho thuê đến lấy. Nhiều tranh cãi chỉ vì lệch nhau một hai ngày ở hai đầu, nhân lên với số lượng lớn thành khoản đáng kể.
Ngày mưa, ngày công trình dừng. Theo quy tắc chung, tiền thuê tính theo thời gian tài sản ở trong tay người thuê, không phụ thuộc có dùng hay không. Muốn không tính ngày mưa hay ngày dừng vì lý do khác, phải thoả thuận rõ từ đầu. Nếu công trình dừng dài ngày, trả bớt đồ là cách giảm tiền hợp lý hơn đi xin bớt ngày.
Trả từng phần. Đổ xong sàn thì cốp pha sàn dư ra, xây xong tầng dưới thì giàn giáo tầng dưới có thể tháo. Thoả thuận cho phép trả từng phần và tính tiền theo số lượng thực tế còn giữ giúp tiết kiệm. Mỗi lần trả từng phần nên có biên bản riêng.
Tính theo ngày, tuần hay tháng. Đơn giá theo tháng thường thấp hơn quy ra ngày, nhưng công trình xong sớm thì lại phải trả cả tháng. Nên ghi rõ cách quy đổi khi trả lẻ ngày, tránh tình trạng quá một ngày bị tính thêm nguyên tháng.
Đồ mất, đồ hỏng ở công trình: ai chịu
Đồ thuê nằm ở công trình, nơi có thợ, có người giao vật liệu, có khi có người lạ ra vào ban đêm. Bảng dưới gợi ý cách phân định thường gặp; thoả thuận cụ thể của các bên có thể khác.
| Tình huống | Chịu với bên cho thuê | Đòi lại ai |
|---|---|---|
| Đồ mất vì trộm ban đêm, công trình không có người trông | Người đứng tên thuê | Thầu, nếu hợp đồng giao thầu ghi thầu trông giữ công trình |
| Thợ mang đồ đi dùng ở công trình khác | Người đứng tên thuê | Thầu hoặc người thợ đã mang đi |
| Cốp pha hỏng do tháo sai cách, dính vữa không vệ sinh | Người đứng tên thuê | Thầu, nếu do đội thợ làm |
| Khung giàn giáo cong do để vật liệu quá tải | Người đứng tên thuê | Người chất vật liệu, tuỳ ai chỉ đạo |
| Máy trộn cháy mô-tơ do lỗi sẵn của máy | Bên cho thuê tự chịu | Không đòi ai; người thuê còn có thể đòi giảm tiền hoặc đổi máy |
Cốp pha dính bê tông và giằng chéo thất lạc là hai khoản trừ cọc phổ biến nhất. Một buổi vệ sinh và đếm đồ trước khi gọi bên cho thuê đến lấy có thể tiết kiệm nhiều hơn tiền công buổi đó.
An toàn của thiết bị thuê: trách nhiệm không chỉ là tiền
Giàn giáo đổ, máy trộn rò điện là những tai nạn có thể gây thương tích nặng cho thợ hoặc người đi đường. Bên cho thuê có nghĩa vụ giao tài sản dùng được đúng mục đích, nên giao khung giàn giáo nứt, máy rò điện là giao tài sản có khuyết tật. Bên thuê, hay đội thợ dùng đồ, có nghĩa vụ lắp đặt và dùng đúng cách, không chất quá tải, không tự cải tạo.
Khi tai nạn xảy ra với người ngoài, như giàn giáo đổ ra đường làm hỏng xe người đi qua, người bị hại có thể đòi người đang chiếm hữu, sử dụng giàn giáo và người có lỗi trong việc lắp đặt. Khi tai nạn xảy ra với thợ, chuyện còn liên quan đến quan hệ giữa thợ và người thuê thợ, phức tạp hơn nhiều. Những vụ có thương tích nên được xử lý có người hiểu luật hỗ trợ.
Một số thiết bị nâng dùng ở công trình, như vận thăng chở vật liệu, tời điện, thuộc diện phải kiểm định an toàn theo quy định về an toàn lao động. Nếu thuê loại thiết bị này, hãy hỏi bên cho thuê giấy kiểm định còn hạn và đối chiếu danh mục thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt hiện hành. Giàn giáo và máy trộn thông thường thì ít nhất cần kiểm bằng mắt: khung thẳng, mối hàn không nứt, dây điện không hở, có tiếp địa.
Trả đồ và quyết toán tiền cọc
Lúc trả là lúc chốt tất cả các khoản: tiền thuê, đồ thiếu, đồ hỏng, tiền cọc. Làm theo thứ tự dưới đây giúp kết thúc gọn trong một buổi.
- Vệ sinh cốp pha, máy trộn, cạo vữa bám trên khung giàn giáo trước ngày trả.
- Gom đồ theo từng loại như lúc nhận, xếp thành từng chồng dễ đếm.
- Cùng bên cho thuê đếm lại từng loại, đối chiếu với bảng đếm lúc nhận và các biên bản trả từng phần.
- Ghi số lượng thiếu, số lượng hỏng; với đồ hỏng, thống nhất sửa được hay phải đền mới.
- Tính tiền thuê theo cách đã thoả thuận, cộng khoản đền đồ thiếu, hỏng theo đơn giá đã ghi hoặc giá thị trường của đồ cùng loại.
- Trừ vào tiền cọc, hoàn phần còn lại hoặc thu thêm phần thiếu; ghi tất cả vào một tờ quyết toán có chữ ký hai bên.
Nếu còn đồ chưa tìm thấy, hai bên có thể ghi hẹn thêm một thời hạn để tìm và trả, quá hạn mới tính đền. Cách này tránh việc vừa đền xong lại tìm thấy đồ ở góc công trình.
Khi bên cho thuê giao đồ trễ, giao thiếu hoặc giao đồ kém
Lịch đổ bê tông của một căn nhà thường được hẹn trước với xe bê tông, với đội thợ và người giám sát. Giàn giáo, cốp pha đến trễ một ngày là cả dây chuyền phải lùi theo. Bộ luật Dân sự đặt cho bên cho thuê nghĩa vụ giao tài sản đúng số lượng, chất lượng, thời hạn và địa điểm đã thoả thuận. Giao chậm thì bên thuê có quyền gia hạn việc giao hoặc huỷ bỏ hợp đồng, và đòi bồi thường thiệt hại nếu có.
Giao thiếu hoặc giao đồ không dùng được, như khung cong, cốp pha thủng, máy trộn không chạy, thì bên thuê có quyền yêu cầu giao bù, đổi đồ, sửa chữa hoặc giảm tiền thuê tương ứng. Quan trọng là phải phản ánh ngay khi nhận, ghi vào bảng đếm và chụp ảnh. Đã nhận, đã lắp lên mà không nói gì thì khó chứng minh đồ kém từ trước.
Thiệt hại do giao trễ có thể gồm tiền công thợ phải chờ, chi phí hẹn lại xe bê tông, tiền thuê thêm ở chỗ khác. Muốn đòi, cần có tin nhắn hẹn giờ giao, có bằng chứng các chi phí phát sinh và chứng minh mình đã tìm cách giảm thiệt hại, như gọi nơi khác cho thuê bù. Ví dụ giả định: một chủ nhà ở Hưng Yên hẹn nhận cốp pha sáng thứ hai để đổ sàn thứ tư; đến trưa thứ hai chưa có đồ, chủ nhà nhắn báo sẽ thuê chỗ khác nếu chiều không giao, và giữ lại tin nhắn này làm căn cứ.
Câu hỏi thường gặp
Ngày mưa không làm được thì có phải trả tiền thuê giàn giáo không?
Theo quy tắc chung, có, vì tiền thuê tính theo thời gian đồ ở trong tay người thuê. Muốn không tính ngày mưa thì phải thoả thuận từ đầu. Nếu công trình dừng dài, nên trả bớt đồ để giảm tiền thay vì đề nghị miễn ngày sau khi đã giữ đồ.
Đồ thuê bị trộm ở công trình ban đêm thì ai đền?
Người đứng tên thuê chịu với bên cho thuê. Nếu hợp đồng giao thầu ghi thầu trông giữ công trình, chủ nhà có thể đòi lại thầu. Nên trình báo công an nơi có công trình, giữ giấy trình báo, và thống nhất với bên cho thuê giá trị đồ mất theo đơn giá đã ghi.
Thầu bỏ công trình, đồ thuê của thầu còn ở nhà mình thì làm sao?
Đồ đó thuộc bên cho thuê, không thuộc chủ nhà hay thầu. Chủ nhà không nên giữ đồ để ép thầu, cũng không tự bán. Khi bên cho thuê đến lấy, lập biên bản ghi số lượng giao trả. Tranh chấp giữa chủ nhà và thầu giải quyết riêng theo hợp đồng giao thầu.
Giằng chéo bị thiếu khi trả thì đền theo giá nào?
Theo đơn giá đền đã ghi trong hợp đồng thuê nếu có. Không có thì theo giá thị trường của chi tiết cùng loại, cùng tình trạng. Nhiều bên cho thuê ghi sẵn đơn giá đền từng chi tiết; người thuê nên đọc kỹ để biết mức đó có hợp lý không trước khi ký.
Máy trộn thuê bị chập điện làm thợ bị thương thì ai chịu?
Cần xác định nguyên nhân: máy có khuyết tật sẵn hay do dùng sai, dây nối tạm không an toàn. Bên cho thuê có trách nhiệm nếu giao máy rò điện; người dùng có trách nhiệm nếu đấu nối sai. Vụ có thương tích nên xử lý có người hiểu luật hỗ trợ.
Có nên để thầu đứng tên thuê toàn bộ đồ xây dựng không?
Cách này giảm việc cho chủ nhà vì thầu tự chịu với bên cho thuê. Nhưng chủ nhà ít kiểm soát được chất lượng đồ và thời gian giữ đồ. Nếu chọn cách này, hợp đồng giao thầu nên ghi rõ thầu chịu toàn bộ chi phí và trách nhiệm về đồ thuê.